Yedisi, kırkı ve elli ikisi ne demek?
Bu adlar, vefattan sonra geçen gün sayısını anlatır: yedisi yedinci günü, kırkı kırkıncı günü, elli ikisi elli ikinci günü. Aileler bu günlerde yakınlarını, komşularını ve dostlarını bir araya getirir, dua eder ve vefat edenin hayrına ikramda bulunur.
Bu anmalar ölümün ardından gelen ilk haftalara aittir. Ölümün yıl dönümünde yapılan anma ise ayrı bir gelenektir; onu sene-i devriye nedir rehberinde anlattık.
Anma günleri bir bakışta
| Anma | Ne zaman | Yaygın uygulama |
|---|---|---|
| Üçü | Vefatın üçüncü günü | Bazı ailelerde dua ile anılır; her yerde yapılmaz |
| Yedisi | Vefatın yedinci günü | Dua ya da mevlit; Muğla'da cenaze evinde lokma dökülmesi kayıtlıdır |
| Kırkı | Vefatın kırkıncı günü | En çok bilinen anma günlerinden; mevlit ve hayır ikramı yaygındır |
| Elli ikisi | Vefatın elli ikinci günü | Muğla'da katmer ve lokma ikramı kayıtlıdır; bazı yörelerde yapılmaz |
| Sene-i devriye | Vefatın yıl dönümü | Mevlit veya dua; ailenin tercihine göre ikram |
Muğla'da anma günlerinde lokma
Fethiye'nin de bağlı olduğu Muğla'nın yemek geleneklerini derleyen kaynaklarda, cenaze evinde yedinci gün lokma döküldüğü; elli ikinci günde katmer ve lokma ya da kurabiye ve tulumba tatlısı ikram edildiği kayıtlıdır. Mevlit gününde ise lokma, tahin helvası ve ekmek ya da susamlı çörek ikram edildiği aktarılır.
Aynı kaynaklar, bu tür davetlerin çoğunlukla "hayırlı gün" sayılan perşembe ve cuma ile katılımın kolay olduğu hafta sonlarında, öğle saatlerinde yapıldığını; geleneklerin zamanla değiştiğini ya da azaldığını da not eder.
Bu anmalar dinen şart mı?
Hayır. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, yedinci, kırkıncı ve elli ikinci güne bağlı, zamanı ve şekli belirlenmiş bir dinî görev bulunmadığını; ölenler için dua etmenin ve hayır yapmanın ise her zaman mümkün olduğunu belirtir. Yani bu günlerde yapılan anmalar, ailelerin sürdürdüğü geleneklerdir.
Günler nasıl sayılır?
Vefat gününün sayıya katılıp katılmadığı aileden aileye ve yöreden yöreye değişebilir; tek bir sayım kuralı yoktur. Emin değilseniz ailenin büyüklerine ya da mahallenizin cami imamına danışmanız en doğrusudur.
Bazı aileler katılım kolay olsun diye programı o güne en yakın perşembe, cuma ya da hafta sonuna denk getirir. Bu tamamen ailenin tercihidir.
Anma günü lokması nasıl planlanır?
- Yer: ev bahçesi, cami avlusu, mezarlık çıkışı ya da salon; tezgâh için düz bir köşe yeterli
- Saat: dua ya da mevlit bittiğinde, misafirler dağılmadan dağıtım yapılır
- Kişi sayısı: yaklaşık katılımcı sayısı lokma miktarını belirler
- Tabela: vefat edenin adı ve "hayrına" yazısı ailenin kararıdır
- Program: mevlitli anmalarda mevlit lokması düzeni örnek alınabilir
Adım adım bir plan için hayır lokması nasıl organize edilir rehberine bakabilirsiniz. Karaçulha'da yaptığımız bir sene-i devriye ikramında da tezgâhı ailenin belirlediği yere kurup lokmayı sıcak sıcak dağıtmıştık.
Sık Sorulan Sorular
Ölünün yedisi ne zaman yapılır?
Vefatın yedinci gününde yapılır. Vefat gününün sayıya katılıp katılmadığı aileye göre değişebildiği için emin değilseniz ailenin büyüklerine ya da cami imamına danışın.
Kırkı ile elli ikisi arasındaki fark ne?
Kırkı vefatın kırkıncı, elli ikisi elli ikinci gününde yapılan anmadır. Kırkı en çok bilinen anma günlerindendir; elli ikisi bazı yörelerde yapılır, bazılarında yapılmaz.
Elli ikisinde lokma dağıtılır mı?
Evet, bazı yörelerde dağıtılır. Muğla'da elli ikinci günde katmer ve lokma ikram edildiği kayıtlıdır; ikramın ne olacağına aile karar verir.
Yedisi, kırkı ve elli ikisini yapmak dinen şart mı?
Hayır. Diyanet, bu günlere bağlı bir dinî görev olmadığını, ölenler için dua ve hayrın her zaman yapılabileceğini belirtir. Bu anmalar geleneksel uygulamalardır.
Kırk mevlidinde ne ikram edilir?
Yöreye göre değişir; lokma, helva, şerbet ya da yemek yaygın seçeneklerdir. Muğla'da mevlit gününde lokma ve tahin helvası ikram edildiği kayıtlıdır.
Fethiye'de anma günü için lokma döktürebilir miyim?
Evet. Fethiye ve çevresinde yedisi, kırkı, elli ikisi ve mevlit programları için hayır lokmasını etkinlik yerinde taze döküp sıcak ikram ediyoruz.
